Misschien heb jij ook weleens dat verlangen gevoeld: dat christenen gewoon écht samen één zouden zijn? Eén van hart. Eén van geest. Dat de liefde regeert, in plaats van meningen en meningsverschillen. Nou, je bent niet de enige. Janine Lemans onderzocht hoe Paulus de ware weg naar eenheid deelde met zijn geliefde broeders en zusters in Filippi:
1 Nu u door Christus zozeer bemoedigd wordt en liefdevol getroost, nu er onder u zo’n grote verbondenheid met de Geest is, zoveel hartelijk medeleven, 2maak mij dan volmaakt gelukkig door eensgezind te zijn, één in liefde, één in streven, één van geest. 3Handel niet uit geldingsdrang of eigenwaan, maar acht in alle nederigheid de ander belangrijker dan uzelf. 4Heb niet alleen uw eigen belangen voor ogen, maar ook die van de ander.
(Filippenzen 2:1-4, NBV21)
Innerlijke verandering van hart en houding
Paulus begint met een soort rijtje:
Als er dan bemoediging is in Christus,
als er troost is van de liefde,
als er gemeenschap is van de Geest…
Je voelt al aan: hij bedoelt niet ‘misschien’, maar juist: natuurlijk is dat er! Het is meer een oproep van hem aan de gemeente: Jullie hebben Christus toch leren kennen? Dan weten jullie wat troost is. Dan ken je zijn Geest. Juist dan heb je liefde ervaren. Nou, laat dat dan ook zichtbaar worden in de manier waarop je met elkaar omgaat.
En dan komt het hart van zijn oproep: wees eensgezind en heb dezelfde liefde.
Hoe ziet dat eruit? Is Paulus wel realistisch? Ja. Hij weet dat eenheid niet vanzelf komt. Zeker niet in een wereld waar iedereen zijn eigen belangen verdedigt, zijn mening wil doordrukken, en waar trots soms zelfs als deugd wordt gezien. Echte eenheid vraagt een innerlijke verandering van hart en houding. Het vraagt: ‘Doe niets uit eigenbelang of eigendunk, maar laat in nederigheid de een de ander voortreffelijker achten dan zichzelf’ (vers 3).
Eigenbelang op je eigen eilandje
Die woorden raken een gevoelige snaar. Want wat gebeurt er als eigenbelang regeert? Zij lijkt misschien onschuldig. Het is immers heel menselijk om eerst aan jezelf te denken. Maar als je er langer bij stilstaat, zie je hoe de schade is die het kan aanrichten — in relaties, in gemeenschappen en in ons eigen hart. Waar eigenbelang de boventoon voert, verdwijnt verbondenheid. Eenheid wordt onmogelijk, want ieder trekt zich terug op zijn eigen eilandje. We worden voorzichtig, gesloten en zijn op ons hoede. Want: wat als de ander meer krijgt dan ik? Wat als ik iets misloop?
Tegelijk groeit er iets anders: trots. We willen gezien worden en erkenning krijgen. Voor we het weten gaan we onszelf en wat we hebben vergelijken met anderen en wat anderen hebben. Dan wordt de zegen van een ander een bedreiging voor onszelf. Er ontstaat jaloezie, afgunst, misschien zelfs roddel. We voelen ons tekortgedaan — terwijl we vergeten hoe rijk we al zijn in Christus. Het maakt ook dat we minder openstaan voor de noden van anderen. De stem van de ander verdwijnt naar de achtergrond, omdat we alleen nog luisteren naar wat wij nodig hebben, naar onze eigen stemmen.
Een podium voor wie buigt en dient
Maar het meest pijnlijke gevolg van eigenbelang is misschien wel dit: Christus wordt onzichtbaar. Want wie leeft voor zichzelf, lijkt steeds minder op Jezus. En juist dát is wat Paulus zo helder voorhoudt: laat die gezindheid in je zijn die ook in Christus Jezus was. Hij, die alles had, koos ervoor om Zichzelf te geven, alles op te geven. Om te buigen en te dienen.
Wat zou er gebeuren als wij Zijn voorbeeld gaan volgen? Als wij zeggen: ‘Het gaat niet om mijn eer, maar om de ander. Het gaat niet om mijn positie, maar om het zichtbaar maken van Jezus!’ Dan wordt de kerk geen plek van concurrentie, maar van genade. Geen podium voor sterke mensen, maar een thuis voor kwetsbare harten.
Vernederd om verhoogd te worden
Paulus laat ons gelukkig niet achter met een zware onmogelijke opdracht. In vers 5 verandert hij van richting, en zegt: ‘Laat daarom die gezindheid in u zijn die ook in Christus Jezus was’. Paulus wijst ons op een levend voorbeeld: Jezus. Hij is de belichaming van ware nederigheid, ware dienstbaarheid en ware liefde. Paulus zegt: kijk naar Jezus. Eenheid kun je alleen bereiken als je naar die Ene kijkt: JEZUS!
Denk even mee: Jezus wás God — volledig en eeuwig. Hij had hemelse heerlijkheid, gezag en volmaakte eenheid met Zijn Vader. Maar Jezus koos er vrijwillig voor om af te dalen. Hij gebruikte zijn macht niet voor zichzelf, Hij had geen geldingsdrang of eigenwaan. Hij kwam niet om te nemen, maar om te geven. Niet om gediend te worden, maar om te dienen (Marcus 10:42-45).
De volledige en eeuwige God werd een vluchteling en stierf een schandelijke dood. Hij ontledigde zichzelf.
Hij ontledigde zichzelf — letterlijk: Hij maakte zichzelf leeg. Hield niet op God te zijn, maar Hij legde zijn rechten neer. Hij koos voor de gestalte van een slaaf. De Zoon van God werd een kind in doeken gewikkeld, een timmermanszoon, een vluchteling en dienaar. Jezus is na een lijdensweg gestorven aan een kruis. Gekruisigd worden is de meest vernederende, gewelddadige, schandelijke dood die je je kon voorstellen in de Romeinse tijd. Dat is de gezindheid van Christus. Een houding die zegt: ‘Ik kies niet voor mijn eer, maar voor gehoorzaamheid. Ik houd niet vast aan mijn rechten, maar geef mijzelf over. Ik buig – omdat liefde dat doet.’
Let op dat kleine woordje: ‘Daarom’ — juist om zijn vernedering heeft God Hem verhoogd. Juist omdat Hij bereid was te dienen. En dit is het geheim van Gods koninkrijk: wie zichzelf verhoogt, zal vernederd worden. Maar wie zichzelf vernedert, die zal verhoogd worden. In de Evangeliën lezen we deze woorden al uit Jezus’ eigen mond.
De gezindheid van Christus, met beide voeten op de grond
Paulus schildert dit niet als een theologisch lesje, maar als een oproep tot navolging. Hij zegt in feite: Gemeente, wil je groeien in eenheid? Kijk dan naar Jezus. Wil je vreugdevolle verbondenheid? Wandel dan zoals Hij. Neem dezelfde gezindheid aan: het is niet nemen, maar geven. Niet trots, maar nederigheid. Niet positie, maar dienstbaarheid. Dat is de weg waar liefde bloeit en waar echte verbondenheid groeit.
De gezindheid van Christus is geen optie voor een paar elitegelovigen. Het is de roeping voor iedereen die Hem kent.
De gezindheid van Christus is geen optie voor een paar geestelijke elitegelovigen. Paulus zelf zegt: ik ben ook maar een dienstknecht van Christus. Hij komt naast ons staan. Niet op een voetstuk, maar met beide voeten op de grond. Hij weet wat strijd is. Hij kent zijn zwakke momenten. En dat is bemoedigend: ook wij mogen het leren. Elke dag een beetje meer.
Het is de roeping voor iedereen die Hem kent. Niet om jezelf te verliezen, maar om Hem te weerspiegelen. Want als Hij in ons leeft, zal zijn houding ook in ons groeien. Dan wordt de kerk niet alleen een plek waar over Jezus gesproken wordt — maar een plek waar Hij zichtbaar is. Dan zal de wereld weten dat Hij leeft!
Deze overdenking, geschreven door Janine Lemans, is gemaakt voor het programma Levenswoorden op Groot Nieuws Radio, waar het Evangelisch College wekelijks aan bijdraagt.
Deze overdenking maakt ook deel uit van een van onze leesplannen op YouVersion. Wil je meer overdenkingen lezen van Janine over de Filippenzenbrief? Bekijk dan het Leesplan Levenswoorden uit Filippenzen!
