Symposium Beeldgebruik in de kerk

Op 9 april 2022 organiseert het Evangelisch College een symposium met het thema: Beeldgebruik in de kerk. Het symposium zal plaatsvinden in het EC-Onderwijscentrum in Zwijndrecht

Inleiding

We leven in een ‘beeldcultuur’; dagelijks worden we bestookt met duizenden(!) afbeeldingen, die ons vooral moeten prikkelen tot consumptie. Alhoewel de hoge frequentie en het doel van deze blootstelling typisch is voor deze tijd, zijn afbeeldingen en beelden als zodanig van alle tijden. Reeds in het vroege christendom treffen we afbeeldingen aan, aanvankelijk vooral binnen de context van doop en begrafenis, maar later ook als decoratie van kerkgebouwen (‘bijbel voor de ongeletterden’), verluchting van handschriften, en zelfs als ‘stripverhaal’ in middeleeuwse prentenbijbels (biblia pauperum). En daarnaast kennen we natuurlijk de fysieke beelden van Bijbelse figuren en heiligen. Ook de protestantse traditie is niet onbekend met Bijbels geïnspireerde kunst. Wie kent niet de schilderijen van Rembrandt van Rijn? Tegelijkertijd is er binnen de protestantse traditie altijd een bepaald ongemak geweest met kunst en verbeelding. Tijdens dit symposium staan we stil bij het nut, de invloed, en het eventuele ‘gevaar’ van religieuze beelden en afbeeldingen. We beginnen met een verkenning van hoe de Vroege Kerk hiermee omging. Daarna staan we stil bij de invloed van films, met name ‘Jezus-films’, en het mogelijke gebruik van beelden en afbeeldingen in kerk en eredienst. Gaat het hier om welkome middelen die ons geloof kunnen verrijken, of is er ook een keerzijde? Vormt de beeldcultuur een uitdaging, of is er misschien zelfs behoefte aan een nieuwe beeldenstorm?

Sprekers

Sprekers op deze dag zijn: Dr. F.L. Bakker, A. Ouweneel-Tóth, MA, Prof. dr. M.A. van Willigen en Drs. C.N. van der Ziel

Dr. F.L. Bakker

Freek L. Bakker (1951) was tot zijn pensioen in 2017 universitair docent en onderzoeker aan de Universiteit Utrecht (theologie/filosofie en religiewetenschap). Naast zijn studie van het hindoeïsme, speciaal dat van Suriname en Nederland, deed hij ook onderzoek op het gebied van de film. Hij publiceerde twee boeken: The Challenge of the Silver Screen: An Analysis of the Cinematic Portraits of Jesus, Rama, Buddha and Muhammad (Brill, 2009) en Jezus in beeld: Een studie naar zijn verschijnen op het witte doek (Van Gruten, 2011). Daarnaast schreef hij regelmatig artikelen over dit onderwerp en organiseert hij filmavonden waarop films besproken worden, o.a. in Voorschoten waar hij dominee is van de Protestantse Gemeente aldaar. Tijdens het symposium zal hij zich richten op de bijdrage van Jezusfilms aan het eigen beeld van Jezus bij christenen.

A. Ouweneel-Tóth

Anikó Ouweneel-Tóth (1969) studeerde in Utrecht, Boedapest en Helsinki. Als cultuurhistoricus en tentoonstellingsmaker heeft zij meer dan dertig tentoonstellingen mede mogelijk gemaakt in binnen- en buitenland. Zij werkte als religieus cultureel erfgoed schrijver/onderzoeker voor Museum Catharijneconvent. Als erfgoedspecialist plaatst zij graag nieuwe kunst in (herbestemde) heilige ruimtes. Samen met Marleen Hengelaar-Rookmaaker publiceerde zij het Handboek voor kunst in de kerk (Buijten & Schipperheijn, 2015) en was curator van Art Stations of the Cross. Meer info: www.visiodivina.eu. Tijdens het symposium zal zij aandacht geven aan het gebruik van beelden en afbeeldingen in de kerk en in het bijzonder tijdens de eredienst/liturgie.

Prof. dr. M.A. van Willigen

Marten van Willigen (1962) is bijzonder hoogleraar Bijbeluitleg Vroege Kerk aan de Theologische Universiteit Apeldoorn en als senior-onderzoeker aangesloten bij het Centre for the Study of Early Christianity (VU/TiU). Hij is oprichter van Stichting Bijbeluitleg Vroege Kerk en gespecialiseerd in de vierde-eeuwse Bijbelexegese. Over vroegchristelijke spiritualiteit en de sacramenten publiceerde hij onder meer Christus Volgen (Jongbloed, 2014), Met Christus verbonden (Jongbloed, 2016), en Vertrouwen op God: Leven als rechtvaardige in de Vroege Kerk (Jongbloed, 2017). Meer info: www.sbvk.nl. Tijdens het symposium zal hij aandacht geven aan het gebruik van beelden, afbeeldingen en het gebruik van symbolen​ in het vroege christendom. 

Drs. C.N. van der Ziel

Drs. Kees van der Ziel (1951) is oud-bijbelvertaler (Wycliffe) en theoloog met missiologie als specialisatie (1997, Universiteit Utrecht). Hij werkte vanaf 1979 ca. 30 jaar als Bijbelvertaler en exegese adviseur met de Kali’na, een Indianenstam in Suriname en Frans Guyana, de laatste jaren vanuit Nederland. Het Karaïbse NT werd in 2003 gepubliceerd onder auspiciën van het Surinaams Bijbelgenootschap. Van 2004 – 2016 werkte hij als missionair redacteur/vertaler bij de Evangelische Broedergemeente (Hernhutters) in Zeist. Van der Ziel publiceerde diverse boeken en studies, waarvan de meest waardevolle zijn gebundeld in Tegendraads gelezen: Ontmaskering in het voetspoor van Jezus en Paulus (Jongbloed, 2017). Tijdens het symposium hoopt hij de in ‘Tegendraads’ aangesneden dialoog over ‘Bijbel en beeldgebruik’ (en de vragen/uitdagingen die dat met zich meebrengt) verder uit te werken.

TijdProgramma (onder voorbehoud)
09:30 uurInloop en koffie
10:00 uurOpening en introductie
door dr. Nathan Witkamp
10:15 uurBeeldgebruik in de Vroege Kerk; beschrijving, ontwikkelingen
door prof. dr. Marten van Willigen 
11:15 uurPauze
11:30 uurBeeldgebruik en film – de invloed van Jezus-film
door Dr. Freek. L. Bakker
12:30 uurPauze
13:30 uurBeeldgebruik tijdens de eredienst/liturgie
– door Anikó OuweneelTóth
14:30 uurPauze
14:45 uurBeeldgebruik of beeldverbod – kanttekeningen en uitnodiging tot dialoog
door drs. Kees van der Ziel
15:45 uurForum discussie
16:30 uurAfsluiting

Locatie

De studiedag wordt aangeboden in het Evangelisch College in Zwijndrecht.

Adres: 
Anjerstraat 79
3333 GC Zwijndrecht

 

Meer informatie over het aanmelden volgt nog. Er kunnen nog wijzigingen plaatsvinden in het programma.